Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web


Ana Sayfa <<=Geri İleri =>>

Tekdüzen Muhasebe Hesapları ve Örnek Uygulamalar

*****İNDEX*****

I. AKTİF

A- VARLIKLAR VE VARLIKLARI DÜZENLEYİCİ HESAPLAR

1-DÖNEN VARLIKLAR: Bu ana hesap grubu nakit olarak elde ve bankada tutulan varlıklar ile normal koşullarda en fazla bir veya işletmenin normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülen varlık unsurlarını kapsar.

10- HAZIR DEĞERLER : Nakit olarak elde veya bankada bulunan varlıklar ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan varlıkları(menkul kıymetler  hariç)kapsar.

100-KASA HESABI: Bu hesap işletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL. karşılığının izlenmesi için kullanılır.

 -Bölümlenmesi: İşletmelerin ihtiyaçlarına göre aşağıdaki gibi bölümlenebilir.

100-Kasa Hesabı, 100 01-Ulusal Paralar 100 01 001-Merkez Kasası 100 02-Yabancı Paralar 100 02 001- Dolar kasası 100 02 002-mark kasası vs.

 -İşleyişi  : Tahsil edilen para tutarları borç, ödemeler ve bankaya yatırılan para tutarları alacak kaydedilir. Hesap daima borç bakiyesi verir veya 0 olur. Hiçbir şekil alacak bakiyesi vermez

 ÖR-1: İşletme  % 15 KDV hariç 3.000.000 TL. Karşılığında peşin olarak ticari mal satmıştır. (KDV ‘si :450.000 TL. ).

 ÖR-2 : Müşteri İşletmeye Olan 2.000.000 TL. Borcunu ödemiştir.

 ÖR-3 :İşletme X malında Tanesi 100.000 TL. dan  % 15 KDV hariç 40 adet peşin olarak satın almıştır.(4.000.000 TL. x  % 15 = 600.000 TL KDV)

 ÖR-4 : İşletme iş bankası ticari mevduat hesabına 150.000 TL yatırmıştır.

 

102-BANKALAR HESABI :Bu hesap işletmece yurtiçi ve yurtdışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen paraların izlenmesini sağlar.

-Bölümlenmesi :102-Bankalar hesabı, 102-01-İş Bankası 102-01-001-İş Bankası ticari mevduat hesabı 102-01-002-İş Bankası Döviz Hesabı vs.

-İşleyişi : Bankalara para olarak veya hesaben yatırılan değerler borç, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği anlaşılan çek ve ödeme emirleri alacak kaydedilir. Bu hesap borç bakiyesi veya sıfır olur.

ÖR-1 : İşletme 5.000.000 TL İş Bankası Hesabına yatırmıştır.

ÖR-2 : İşletme tarafından satıcılara 9.000.000. TL. Kasa ihtiyacı için 2.000.000 TL. İş Bankası çeki düzenlenmiş  ve çekten tahsil edilmiştir.

103-VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ HESABI (-) :İşletmelerin üçüncü kişilere bankalardan çekler veya ödeme emri ile yapacağı ödemeler bu hesapta izlenir.

 -Bölümlenmesi : 103-Verilen çekler ve Ödeme Emirleri hesabı(-), 103-01-Verilen Çekler 103 01-001-İş bankası Hesabı 103-02- Ödeme Emirleri Hesabı 103-02-001-Ak Bank Hesabı.

 -İşleyişi : Gerçek ve tüzel kişilere çek ve ödeme emirleri verildiğinde bu hesaba alacak, tahsil edildiği anlaşıldığında borç, bankalar hesabına alacak kaydedilir. Bu hesap pasif karakterli varlıkları düzenleyici hesap olup , aktifteki 102 Bankalar Hesabının altında ve onu nete indirgeyen hesaptır. İlk hareketine alacklanarak başlar, devamlı alacak  veya sıfır bakiye verir. Bu hesabın alacak bakiyesi bankadan çekilmemiş çekleri ve bankadan alınmamış ödeme ile ilgili talimatların tutarlarını gösterir. Borcu ise bankadan çekilen paraları gösteriri.

 ÖR-1 : İşletme satıcı Ali ER’e 200.000 TL. İş Bankası çeki verdi.

 ÖR-2 : İşletme Satıcı Ali ER’e vermiş olduğu 200.000 TL. İş Bankası çekin bankadan tahsil edildiği anlaşılmıştır.

108-DİĞER HAZIR DEĞERLER :Nitelikleri itibari  ile hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar tahsil edilecek banka ve posta havaleleri(yoldaki paralar)vs. değerleri kapsar.

11-MENKUL KIYMETLER: Bu grup faiz geliri veya kar payı veya fiyat değişmelerinden yararlanarak karlar elde etmek amacı ile geçici bir süre elde tutulmak üzere alınan hisse senedi, tahvil ,hazine bonosu, finansman bonosu, yatırım fonu katılma belgesi, kar-zarar ortaklığı belgesi, gelir ortaklığı senedi gibi, menkul kıymetler ile bunlara ait değer azalma karşılıklarının izlenmesi amacıyla kullanılır. Bu grup aşağıdaki hesaplardan oluşur.

110-HİSSE SENETLERİ HESABI : Geçici olarak elde tutulan hisse senetleri bu hesapta izlenir. Yani elde tutulan hisse senetleri geçici yatırım niteliğinde ise bu hesapta izlenir.

111-ÖZEL KESİM TAHVİL, SENET VE BONOLARI HESABI : Özel sektörün çıkarmış olduğu tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir.

112-KAMU KESİM TAHVİL, SENET VE BONOLARI HESABI : Kamu tarafından çıkartılmış bulunan tahvil, senet ve bonolar  bu hesapta izlenir.

118-DİĞER MENKUL KIYMETLER HESABI : Kamu ve özel sektör dışındaki diğer menkul kıymetlerin takip edildiği hesaptır.

119-MENKUL KIYMETLERİ DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI(-) : Menkul kıymetlerin borsa veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde yada sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacıyla ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesaptır.

12-TİCARİ ALACAKLAR : Bir yıl içinde paraya dönüştürülmesi öngörülen ve işletmenin ticari ilişkisi nedeniyle ortaya çıkan senetli ve senetsiz alacaklar la ilgili hesaplar yer alır.

 120-ALICILAR HESABI : İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kısa vadeli senetsiz alacaklarının izlenmesi için kullanılır.

-Bölümlenmesi : 120 Alıcılar, 120 01-Yurtiçi Alıcılar, 120 01 001-Ali Ustaoğlu

-İşleyişi : Senetsiz alacağın doğması ile bu hesaba borç, tahsil edildiğinde alacak kayıt edilir.

 ÖR-1: Yurtiçi alıcılardan Berrin Uğurdan olan 100 .000 TL. senetsiz alacak tahsil edilmiştir.

ÖR-2: Müşterilerden Elif Güngör 200.000 TL borcunu İş Bankasındaki ticari mevduat hesabımıza havale etmiştir.

ÖR-3: İşletme 1 Adet Bilgisayarı % 15 KDV  dahil 460.000.000 TL ‘ya yurtiçi alıcılarından Mustafa Elmasa 3 ay vadeli veresiye olarak satmıştır. (KDV=60.000.000 TL)

121-ALACAK SENETLERİ HESABI : İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmış alacaklarını kapsar.

-Bölümlenmesi : 121-Alacak Senetleri, 120 01-Portföydeki Alacak Senetleri, 120 02-Tahsildeki Alacak Senetleri, 120 03-Teminattaki Alacak Senetleri

-İşleyişi : Alınan senet tutarları Portföydeki alacak senetleri hesabına borç, tahsile, teminata, protestoya ve iskontaya verilmesine göre ilgili yardımcı hesaba borç, Portföydeki alacak senetleri yardımcı hesabına alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme Müşterisi Ahmet Bilgin’e % 15 KDV ‘ si dahil 3 ay vadeli senet karşılığında 46.000.000 TL. Yazıcı satmıştır.

ÖR-2: İşletme müşteri senetlerinden 50.000.000 TL. senedi iş bankasına tahsile vermiştir

 122-ALACAK SENETLERİ REESKONTU HESABI(-) : Bilanço gününde, senetli alacakların tasarruf değeri ile değerlenmesini sağlamak üzere alacak senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlenmesinde kullanılır.

126-VERİLEN DEPOZİTO VE TEMİNATLAR HESABI: İşletme tarafından üçüncü kişilere karşı herhangi bir işlem karşılığı olarak , geri alınmak üzere verilen depozito ve teminatların izlendiği hesaptır.

127-DİĞER TİCARİ ALACAKLAR HESABI : İşletmenin ticari faaliyetler sonucu ortaya çıkan ve diğer alacak hesaplarının kapsamına girmeyen tahsili gecikmiş alacaklar (henüz şüpheli alacak niteliği kazanmayanlar) ve diğer çeşitli senetsiz alacaklar bu hesapta izlenir.

128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HESABI : Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş yazı ile birden fazla istenmiş yada icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakları kapsar.

129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-) : “128-Şüpheli Ticari Alacaklar”, için ayrılacak karşılıklarla,  teminatlı alacaklarda karşılık, teminatı aşan kısmı için ayrılır.

13-DİĞER ALACAKLAR : Herhangi bir ticari nedene dayanmadan meydana gelmiş en çok bir yıl içerisinde tahsil edilmesi düşünülen, senetli senetsiz alacaklar ile bu gruba ait şüpheli ve şüpheli alacak karşılığının  izlenmesini sağlar.

131-ORTAKLARDAN ALACAKLAR : İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısı ile (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklardan alacaklı bulunduğu tutarların izlendiği hesaptır.

132-İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR HESABI : İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki iştiraklerden olan  alacaklarını kapsar.

133-BAĞLI  ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR HESABI : İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki ortaklıklardan olan alacaklarını izleyen hesaptır.

135-PERSONELDEN ALACAKLAR HESABI : İşletmeye dahil personel ve işçinin  işletmeye olan çeşitli borçlarını kapsar.

136-DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR : Ticari olmayıp yukarıdaki hesaplardan herhangi birine dahil edilmeyen alacakların izlendiği  hesaptır.

137-DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU HESABI (-) : Bilanço gününde bu grupta belirtilen senetli alacakların tasarruf değeri ile değerlenmesini sağlamak üzere alacak senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlendiği hesaptır.

138-ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR HESABI: Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi birkaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, dava veya icra safhasına aktarılmış diğer alacakları kapsar.

139-ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR KARŞILIĞI(-) : Senetli senetsiz  şüpheli alacakların tahsil edilmeme ihtimali kuvvetlenmiş olması halinde, bu tür risklerin giderilmesini sağlamak üzere ayrılan karşılıkları kapsar.

15-STOKLAR : Bu grup ; işletmenin satmak üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği, ilk madde ve malzeme, yarı mamul, ticari mal, yan ürün, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir süre kullanılacak olan veya bir yıl içerisinde nakde çevrileceği düşünülen varlıklardan oluşur.

150-İLK MADDE VE MALZEME HESABI : Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 150-İlk Madde ve Malzeme, 150-01-İlk Madde 150-01-001-Örme İplik, 150-02-Ambalaj Malzemesi, 150-02-001-Ambalaj Kağıdı.

İşleyişi : Satın alındıkları yada üretildikleri maliyet bedelleri ile bu hesabın borcuna, üretime verildiğinde, tüketildiğinde, satıldığında veya devredildiğinde ise hesabın alacağına işlenir.

ÖR-1:Tekstil konusunda faaliyet gösteren  (X) A.Ş. ‘nin alımları aşağıdaki gibidir.

a)-Örme kumaş için kg 50.000 TL. ‘dan 10.000 kg iplik  % 15 KDV hariç kredili olarak aldı.

b)-Ambalaj işlerinde kullanılmak üzere %15 KDV hariç 100.000.000 TL. ya ambalaj kağıdı kredili olarak almıştır.

 ÖR-2: (X) A.Ş. işletmesi kumaş örme yeri için 80.000.0000 TL. ‘lık  iplik  stoktan  çıkarmıştır.

       

151-YARI MAMÜLLER-ÜRETİM HESABI : Henüz tam mamul haline gelmemiş ancak direkt ilk madde ve malzeme ile direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamullerin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 151-Yarı Mamuller –Üretim, 151-01-Kumaş, 151-01-001-Direkt ilk madde ve malzeme, 151-02-Tişört, 151-02-001-Direkt ilk madde ve malzeme , ...

İşleyişi : Maliyet dönemi sonunda , direkt ilk madde ve malzeme, direkt işçilik ve genel üretim giderleri tutarı kadar bu hesap borçlandırılır. Üretimi tamamlananların maliyet tutarı , bu hesabın alacağına karşılık ilgili stok hesaplarına aktarılır.

ÖR-1: (A) Ltd. Şti. 2000 adet takım elbise 1.500.000.000 TL. ‘lık maliyetle üretimini tamamlamıştır.

152-MAMULLER HESABI : Üretim çalışmaları sonucu elde edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamullerin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi :152-Mamuller, 152-01-Kumaş, 152-02-Gömlek, 152-03-Takım elbise

İşleyişi : Üretimi Tamamlanan mamullerin stoklara alınmasıyla borçlandırılır, satılması veya her hangi bir nedenle  stoktan çekilmesiyle alacaklandırılır.

ÖR-1: (Y) İşletmesinde Üretimdeki  200.000.000 TL lık gömleğin üretimi tamamlanmıştır

ÖR-2: (Y) İşletmesi kredili olarak Müşterisi Yeliz Eren’e kredili %15 KDV hariç toplam 50.000.000 TL. maliyetli Gömlekleri  80.000.000. TL satmıştır . (12.000.000 TL KDV)

153-TİCARİ MALLAR HESABI : Her hangi bir değişikliğe tabii tutulmadan satmak amacıyla işletmeye alınan ticari mallar ve benzeri kalemlerin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 153-Ticari Mallar, 153-01-Buzdolapları, 153-02-Fırınlar, 153-03-Televizyon

İşleyişi : Satın alınan ticari mallar maliyet bedeli ile bu hesaba Borç, satılması veya her hani bir nedenle ambardan çekilmesiyle maliyet bedeli ile alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme (B) tanesi 40.000.000 TL. olan 20 adet televizyonu %23 KDV hariç üç ay kredili olarak satıcı Bahar Elektronik A.Ş. ‘den satın almıştır . 5 adetini  tanesi 50.000.000 TL. dan  2 ay kredili olarak Müşterisi Metin Aslan’a  satmıştır. (20 adet KDV=184.000.000 TL. ,5 adet KDV=46.000.000 TL) İşletme sürekli envanter yöntemini uygulamaktadır.

157-DİĞER STOKLAR HESABI : Yukarıdaki stok kalemlerinin hiçbirisinin kapsamına girmeyen ürün, artık ve hurda gibi kalemler bu hesapta izlenir.

158—STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI HESABI(-) : Bu hesap doğal afet ve bozulmalardan dolayı stokların fiziki ve ekonomik değerlerinde önemli azalışların ortaya çıkması veya bunların dışında diğer nedenlerden kaynaklanması karşısındaki kayıpların izlendiği hesaptır.

159-VERİLEN SİPARİŞ AVANSLAR HESABI :  Yurtiçinden yada yurtdışından satın almak üzere siparişe bağlanan stoklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır.

17-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETİ : Bu grup, yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri yapan işletmelerin bu işleri dolayısı ile yaptıkları harcamaların izlendiği hesapları kapsar.

170-178-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ HESABI : İşletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin maliyetlerinin oluşturulduğu hesaplardır. Bu hesaplar proje bazında izlenir.

179-TAŞERONLARA VERİLEN AVANSLAR HESABI: Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyetlerinde bulunan işletmeler tarafından, taahhüt konusu onarım işinin bir kısmını ya da tamamının taşeronlara yaptırması durumunda, taşeronlara verilen avansların proje bazında izlendiği hesaptır.

18-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER : İçinde bulunulan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek dönemlere ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak giderlerden oluşur.

180-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER HESABI : Peşin ödenen ve cari dönem içinde ilgili gider hesaplarına kaydedilmesi gereken, gelecek döneme ait giderleri izlemek için kullanılır.

181-GELİR TAHAKKUKLARI HESABI : Üçüncü kişilerden tahsil ya da bunlar hesabına kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerin, içinde bulunulan döneme ait olan kısımlarının izlendiği hesaptır.

19-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR : Yukarıda belirtilen bölümlere girmediği için özellikle kendi bölümlerinde tanımlanmamış olan diğer dönen varlık kalemleri bu grupta yer alır

190-DEVREDEN KDV HESABI : Bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden katma değer vergisinin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 190-Devreden KDV, 190-01 İndirilecek KDV, 190-02-Amortismana Tabi İktisadi kıymetlere ait İndirilecek KDV.

İşleyişi : “191-İndirilecek KDV “hesabının “391-Hesaplanan KDV” hesabı ile karşılaştırılmasından sonraki bakiyesi dönem sonlarında, söz konusu hesaba karşılık bu hesaba borç izleyen dönem veya dönemlerde yapılacak indirimler alacak kaydedilir. “291-Gelecek yıllara ait indirilecek KDV “hesabından “191-İndirilecek KDV” hesabına aktarılacak tutarlar indirilme dönemlerinden önce bu hesaba intikal ettirilmez.

ÖR-1: (A) İşletmesi Ocak 20.... sonu itibari ile 191-İndirilecek KDV  hesabının  bakiyesi 100.000.000 TL., 391-Hesaplanan KDV hesabının bakiyesi ise 40.000.000 TL.

191-İNDİRİLECEK KDV HESABI : Her türlü mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen katma değer vergisinin izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 191-İndirilecek KDV, 191-01-İndirilecek KDV, 191-02-Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlere Ait  İndirilecek KDV.

İşleyişi : Mal ve hizmet alımlarından doğan indirilecek KDV bu hesaba borç mevzuat gereği yapılan indirimler ve hesaba yapılan düzeltmeler ile indirilemeyen  ve “190-Devreden KDV” hesabına aktarılan borç bakiyesi bu hesaba alacak yazılır.

ÖR-1: İşletme (B) A.Ş. 300.000.000 TL. satmak üzere Satıcı (C) Ltd.Şti. den %15 KDV hariç kredili ticari mal satın almıştır.

ÖR-2: İşletme peşin olarak %15 KDV dahil 690.000.000 TL ya imalatta kullanmak üzere torna makinesi satın almıştır.

ÖR-3: İşletme  %15 KDV hariç 100.000.000 TL  peşin olarak işletme malzemesi ayrıca 30.000.000 TL. lık temsil ve ağırlama gideri yapmıştır.

ÖR-4: İşletme daha önce kredili olarak %15 KDV hariç tanesi 20.000.000 TL. dan almış olduğu 10 adet (X) ticari malının  5 adetini iade faturası ile satıcı (B) A.Ş. ‘ne iade etmiştir.

192-DİĞER KDV HESABI : Teşviki yatırım mallarının  ithalinde ödenmesi gerektiği halde ödenmeyip, fiilen indirilmesinin mümkün olacağı tarihe kadar ertelenen katma değer vergisinin bir yıl içinde olması halinde izleneceği hesaptır.

193-PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR HESABI :Mevzuat gereğince peşin ödenen  ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonların kayıt ve takip edildiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 193-Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar, 193-01-Kurumlar Vergisi, 193-02-Gelir vergisi, 193-03-Fonlar, 193-04-Damga Vergisi, 193-05-Diğer Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar.

İşleyişi : Peşin ödenen ve bir yıl içinde indirin konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar, bu hesaba borç yazılır. Dönem sonunda tahakkuk edecek gelir veya kurumlar vergisi ile fon karşılıklarından yapılacak olan indirim teminen “371-Dönem Karının Peşin ödenen vergi ve diğer yükümlülükler “ hesabının borcuna aktarılır. Ancak aktarılacak tutarlar “370-Dönem karı vergi ve diğer yükümlülük karşılıkları” tutarından fazla olamaz, Aktarılmayan tutar bu hesabın bakiyesi olarak kalır.

ÖR-1: Serbest muhasebecilik faaliyetinde bulunan Metin Tasa 2000 cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere geçici vergi ödeyecektir. Mükellefin Mart 2000’de vermiş olduğu gelir vergisi beyannamesindeki gelir vergisinin tutarı 240.000.000 TL. dır. O halde  ödenecek olan geçici vergi tutarı : 240.000.000 x %50=120.000.000 TL. Her ay taksitler  halinde ödenecek olan geçici vergi tutarı 120.000.000 : 12 =10.000.000 TL. dır.

 

 195-İŞ AVANSLARI HESABI : İşletme adına mal ve hizmet satın alacak, işletme adına bir kısım gider ve ödemeleri yapacak personel ve personel dışındaki kişilere verilen iş avanslarının izlendiği hesaptır.

196-PERSONEL AVANSLARI HESABI : Personel ve işçilere  maaş, ücret ve yolluklarına mahsuben önceden ödenen avansların izlendiği hesaptır.

197-SAYIM VE TESLLÜM NOKSANLARI  HESABI : Sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, stok ve maddi duran varlıklar noksanlarıyla, tesellüm sırasında ortaya çıkan noksanların geçici olarak izlendiği hesaptır.

198-DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR HESABI : Bu hesap grubu içerisinde sayılanların dışında kalan diğer çeşitli dönen varlıkların izlendiği hesaptır.

199-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR KARŞILIĞI HESABI (-) : Yıl sonunda ilgili kesin hesaplarına aktarılması imkanı bulunmayan kasa, stok  ve maddi duran varlık sayım noksanları tutarının, sayım fazlaları tutarının üstünde olması halinde fark kadar ayrılacak karşılıkları kapsar.

2-DURAN VARLIKLAR : Tekdüzen Hesap Planında Duran Varlıklar, bir yıldan veya bir normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle, işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içerisinde paraya çevrilmesi veya tüketilmesi öngörülmeyen varlıkları kapsar.

22-TİCARİ ALACAKLAR : Bu grupta bir yıldan uzun vadeli senetli ve senetsiz  ticari alacaklar izlenir. Vadesi bir yılı altına düşenler, dönen varlıklar içerisinde ilgili hesaplara aktarılır.

220-ALICILAR HESABI : İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklarının izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 220-Alıcılar, 220-01-(X) A.Ş. , 220-02-(Y) A.Ş. 220-03-(D) A.Ş.

İşleyişi : Senetsiz alacağın doğması ile bu hesaba borç, tahsil edilmesi halinde alacak kaydedilir. Vadesi bir yılın altına düşen senetsiz borçlar “120-Alıcılar hesabına “ aktarılır.

ÖR-1: İşletme 2 yıl vadeli %15 kdv hariç 200.000.000  TL. Müşterisi Ali Ak’a  ticari mal satmıştır.

ÖR-2 : İşletme 2 yıl vadeli olan Ali Ak’ da ki alçağının vadesi bir yılın altına düşmüştür.

221-ALACAK SENETLERİ HESABI : İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmış alacakları ile diğer her türlü senetli alacakların izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 221-Alacak senetleri, 221-01-Alacak Senetleri portföyü, 221-02-Tahsile verilen Alacak Senetleri, 221-03-Teminata verilen Alacak Senetleri, 221-04-Iskontoya verilen Alacak senetleri.

İşleyişi: Vadesi bir yıldan uzun olan alacak senet tutarı borç, tahsil edildiğinde ise alacak kaydedilir. Vadesi bir yılın altına düşen alacak senetleri  dönen varlıklardaki “ 121-Alacak senetleri “ hesabına aktarılır.

ÖR-1: İşletme %17 KDV hariç 2 yıl vadeli 100.000.000  TL. ‘lık senet karşılığında A malı satmıştır.

ÖR-2: İşletmenin elinde bulunan 300.000.000 TL. 15 ay vadeli senedin vadesi 1 yılın altına düşmüştür.

222-ALACAK SENETLERİ REESKONTU HESABI (-) : Bilanço gününde, senetli alacakların tasarruf değeriyle değerlenmesini sağlamak amacı ile alacak senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlenmesinde kullanılır.

226-VERİLEN DEPOZİTO VE DEMİNATLAR HESABI : İşletmede, üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasının  üstlenilmesi ve bir akid’in karşılığı olarak, geri almak üzere verilen, bir yıldan uzun süreli depozite ve teminat niteliğindeki değerlerin izlendiği hesaptır.

229-ŞÜPHELİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-): Perakende satış yöntemi kullanılarak bilanço gününden önceki iki hesap döneminde, vadesinde tahsil edilemeyen alacakların ilgili dönemlerdeki toplam vadeli satışlara oranlarının ortalamasının değerleme dönemindeki vadeli satışlara uygulaması suretiyle bulunacak şüpheli alacaklar için ayrılan karşılıkları kapsar.

23-DİĞER ALACAKLAR : Herhangi bir ticari işleme dayanmadan meydana gelmiş ve bir yıldan uzun sürede tahsil edilmesi düşünülen alacakları kapsar. Vadesi bir yılın altına düşenler dönen varlıklar içerisindeki ilgili hesaplara aktarılırlar.

231-ORTAKLARDAN ALACAKLAR : İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısı ile ortaklardan alacaklı bulunduğu tutarların izlendiği hesaptır.

232-İŞTİRAKLERDEN ALACAKLAR : işletmenin, esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısı ile iştiraklerden olan alacaklarını içeriri. Bu hesap işletmenin sermayesinin en az % 10, en fazla % 50 oranında iştirak ettiği veya bu oranlar arasında oy hakkını elinde bulundurduğu işletmelerdeki bir yıldan uzun vadeli alacaklarının takip edildiği bir hesaptır. Bu hesabın devamlı önemli ölçüde borç bakiye vermesi durumunda işletme kaynakları , iştirakler tarafından kullanılıyor demektir. Bu durumda örtülü kazanç dağıtımına sebebiyet vermemek için, iştirakler cari faiz oranı ile faiz tahakkuk ettirip fatura düzenlenmesi gerekir.

233-BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR : İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısı ile bağlı ortaklıklardan olan alacağını kapsar. Bağlı ortaklıklardan alacaklar, işletmenin % 50’den  fazla hissesini elinde bulundurduğu veya % 50’den fazla oy hakkına sahip olduğu işletmelerden, bir yıldan uzun vadeli alacaklarıdır.

235-PERSONELDEN ALACAKLAR : İşletme topluluğuna dahil personel ve işçinin, işletmeye olan uzun vadeli çeşitli borçlarını kapsar. Bunlara verilen avanslar bu hesapta izlenmez. Bu hesabın devamlı önemli ölçüde borç bakiyesi vermesi,  bu alacakların ücret olduğu anlamına gelebileceğinden bu durumlarda cezalı stopaj gelir vergisi hesaplanabilir.

236-DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR : Ticari olmayan ve yukarıda sayılan hesaplardan herhangi birine dahil edilemeyen alacakların izlendiği hesaptır.

237-DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) : Bilanço gününde, diğer alacaklar grubundaki senetli alacakların değerlenmesini sağlamak amacı ile alacak senetleri için ayrılan reeskont tutarlarının izlenmesinde kullanılır.

239-ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR KARŞILIĞI (-) :Senetli senetsiz uzun vadeli şüpheli diğer alacakların, tahsil edilememe ihtimalinin kuvvetlenmiş olması durumunda, bu tür risklerin giderilmesini önlemek üzere ayrılan karşılıkları kapsar.

24-MALİ DURAN VARLIKLAR : Uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklar nedeniyle elde tutulan uzun vadeli menkul kıymetlerle veya paraya dönüşme niteliğini kaybetmiş uzun vadeli menkul kıymetler bu grupta izlenir.

240-BAĞLI MENKUL KIYMETLER : İştiraklerdeki sermaye payları hesabında aranan asgari yüzdeleri taşımadığı için iştirakler hesabında izlenmeyen, ancak uzun vade de elde tutulması amaçlanan hisse senetleri ile hisse senetleri dışında kalan ve uzun vadeli amaçlarla veya yasal zorunluluklarla veya paraya dönüşme niteliği kaybolduğu için elde tutulan menkul kıymetler bu hesapta izlenir.

241-BAĞLI MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞU (-) : Bağlı menkul kıymetlerin; borsa veya piyasa değerlerinde önemli ölçüde değer kaybettiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesaptır.

242-İŞTİRAKLER : İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak diğer şirketlerin yönetimine ve ortaklık politikasının belirlenmesine katılmak üzere edindiği hisse senetleri veya ortaklık paylarının izlendiği hesaptır. İştirakler hesabı, bir ortaklıktaki en fazla % 50 oranında olan sermaye payları veya oy haklarının izlenmesinde kullanılır.

243-İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ(-) : İştiraklerle ilgili sermaye taahhütlerinin izlendiği hesaptır. Bu hesap düzenleyici pasif karakterli bir hesap olup 242- İştirakler hesabını nete indirgeyen hesaptır.

244-İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-): İştirak paylarının borsa veya piyasa değerinde sürekli yada önemli ölçüde meydana gelen değer azalmalarının izlendiği hesaptır.

245-BAĞLI ORTAKLIKLAR : İşletmenin doğrudan veya dolaylı olarak yüzde 50 oranından, fazla sermayeye ya da oy hakkına veya en az bu oranda yönetim çoğunluğunu seçme hakkına sahip olduğu iştiraklerin sermaye paylarının izlendiği hesaptır. Bağlı Ortaklık : bir ortaklıkta % 50 oranından fazla sermaye payına veya oy hakkına sahip olmayı ifade eder.

246-BAĞLI ORTAKLIKLAR A SERMAYE TAAHHÜTLERİ(-) : Bağlı ortaklıklarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlendiği hesaptır. 245- no’lu hesabı nete indirgeyen hesaptır.

247-BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-): Bağlı ortaklığa iştirak paylarının borsa veya piyasa değerinde, sürekli ya da önemli ölçüde meydana gelen değer azalmasının izlendiği hesaptır.

248-DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR : Yukarıdaki belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen özellikle kendi bölümlerinde tanımlanmayan diğer mali duran varlıkların izlendiği hesaptır.

249-DİĞER MALİ DURAN VARLIKLAR KARŞILIĞI (-) : Diğer mali duran varlıkların değerinde, sürekli ya da önemli ölçüde meydana gelen değer azalmalarının izlendiği hesaptır.

25-MADDİ DURAN VARLIKLAR : İşletme faaliyetlerinde kullanmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlık kalemlerinin ve bunlarla ilgili birikmiş amortismanların izlendiği hesap grubudur.

250-ARAZİ VE ARSALAR : İşletmeye ait her türlü arazi ve arsaların izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : Arazi ve arsalar, her tapu senedinde ve bu senede ilişkin kadastro çapında saptanan toprak parçalarına göre bölümlenir.  Araziler, Arsalar, İşletme arazisi

İşleyişi : Arazi ve arsalar satın alındığında  borç , satıldığında veya devredildiğinde alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme (A) Ltd. Şti. 7.000.000.000 TL. bir arsa satın almış bununla ilgili 320.000.000 TL. emlak alım vergisi ödenmiş, bunun arsanın maliyetine eklenmesine karar vermiştir.

251-YER ALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERİ : Herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için yer altında veya yer üstünde inşa edilmiş her türlü yol, park, köprü, tünel, bölme, sarnıç, iskele vb. izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 251-01-Yollar, 251-02-Köprüler, iskele, rıhtım, mendirekler, kanallar, havuz, 251-03-Bahçeler ve Parklar, 251-04-Sosyal tesisler (Çocuk Parkları, Kreşler)  251-05Kuyular

İşleyişi : İşletmenin faaliyeti gereği olarak yeraltında ve yer üstünde yapılan her türlü, yol, köprü, tünel, iskele gibi yapılan düzenler tamamlanıncaya kadar 258-Yapılmakta olan yatırımlar hesabına takip edilerek burada yapım maliyeti çıkarılarak bu hesaba borç ve böyle bir düzen satın alındığında yine bu hesaba borç, satıldığında veya devredildiğinde alacak olarak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme fabrika yollarını 10.000.000.000 TL. + % 15 KDV (B) firmasına yaptırmış bedelini  nakit olarak vermiştir.

 252-BİNALAR HESABI : İşletmenin her türlü binaları ve bunların ayrılmaz parçalarının izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi : 252-Binalar, 252-01-İşletme binaları, 252-02-İdari Binalar, 252-03-Sosyal Hizmet binaları, 252-04-Atölye ve Tamirhane Binaları, 252-05-Garaj Binaları vs.

İşleyişi: Yapılmış hazır binalar satın alındığında maliyet bedeli ile bu hesaba borç, her hangi bir nedenle elden çıkarıldığında ise alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme 3.000.000.000 TL. ‘lık arsası üzerine 5.000.000.000 TL.’lık İdari bina yaptırmış ve bunu fatura karşılığında nakden ödemiştir. % 15 KDV hariç.

253-TESİS, MAKİNE VE CİHAZLARI HESABI : Üretimde kullanılan her türlü makine, tesis ve cihazlar ile bunların eklentileri ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçlerinin (Konveyör, Froklift vb) izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi: 253-01-Tesisler, 253-01-001-Elektrik kuvvet tesisleri, 253-02-Makineler, 253-03-Cihazlar, 253-Telefon, faks, teleks, ve diafon cihazları gibi.

İşleyişi: Satın alınan devir alına tesis, makine ve cihazlar maliyet bedeli ile bu hesaba borç, satıldığında veya devredildiğinde bu hesaba alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme % 15 KDV’ si dahil 690.000.000 TL.’ya peşin olarak bir adet hidrolik pres satın almıştır.

254-TAŞITLAR HESABI : İşletme faaliyetinde kullanılan tüm taşıtların izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi: 254-01-Kamyon ve kamyonetler, 254-02-Otomobiller ve Ambulanslar vb.

İşleyişi : Satın alınan taşıtlar maliyet değer ile bu hesaba borç, elden çıkarıldığında alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme faaliyetinde kullanmak üzere %15 KDV ‘si dahil 1.150.000.000 TL.’ya Peşin olarak kamyon satın almıştır.

255-DEMİRBAŞLAR HESABI : İşletme faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi varlıkların izlendiği hesaptır.

Bölümlenmesi:  255-01-Büro makine ve cihazları, 255-02-Mobilyalar.255-03- Halılar vb.

İşleyişi : Satın alınan demirbaşlar maliyet değeri ile bu hesaba borç, satıldığında, devredildiğinde alacak kaydedilir.

ÖR-1: İşletme % 15 KDV hariç peşin olarak 200.000.000 TL’ya bir adet bilgisayar satın almıştır.

      256-DİĞER MADDİ DURAN VARLIKLAR HESABI :Yukarda belirtilen hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen özellikle kendi bölümlerinde tanımlanamayan diğer maddi duran varlıkların izlendiği hesaptır.

257-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR(-) : Maddi duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde hesaben yok edilmesini sağlamak amacıyla kullanılan hesaptır.

Bölümlenmesi: 257-01-Binalar Amortismanı, 257-02-Taşıtlar amortismanı, 257-03-Demirbaş Amortismanı, 257-04- Arazi ve Arsalar Amortismanı.

İşleyişi: Ayrılan amortismanlar ilgili gider hesapları karşılığında bu hesaba alacak; satılan, devredilen, kullanma yeteneğini kaybedenler ise hesaba borç, ilgili varlık hesabına alacak kaydedilir.

AMORTİSMAN

Amortisman; Fransızca bir kelime olup anlamı; öldürmek, ölü hale getirmek, yavaş yavaş öldürmek anlamına gelir. Muhasebe terimi olarak : İktisadi kıymetlerin bir hesap devresi içinde gerçekleşmiş bulunan değer azalış ve kayıplarının gider ve maliyet unsuru olarak yazılmasına amortisman denir.

İktisadi Kıymetlerin Amortismana Tabi Tutulma Şartları

1-İşletmede bir yıldan fazla kullanılmalıdır.

2-Yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunmalıdır.

3-İşletmenin envanterine (aktifine) dahil olmalıdır.

4-İktisadi kıymetlerin değerinin (5.000.000.TL.) aşması gerekir.

Amortisman Yöntemleri 1-Normal Amortisman 2-Azalan Kalanlar Üzerinden Amortisman 3-Madenlerde Amortisman 4-Fevkalade Amortisman.

1-Normal Amortisman Yöntemi: Bu yöntemde işletmeler amortismana tabi maddi duran varlıkların değerlerinin %20’sini aşmamak koşuluyla serbestçe tespit ettikleri oranlar üzerinden amortismana tabii tutarlar. Amortisman süresi ; amortisman oranıyla orantılıdır.

Normal Amortisman Yönteminde Yıllık Amortisman Oranının Hesaplanması=Maddi Duran Varlığın Değeri  X Amortisman Oranı. Binek Otomobiller İçin N.A.Y. yıllık payın hesaplanması= M. Duran Varlığın Değeri X Amortisman Oranı X Kullanılan Ay sayısı  / 12.

ÖR: İşletme 01/01/2002 Tarihinde 300 000 000 TL. satın aldığı Makineyi N.A.Y.’le %20 amortisman ayrılmasını  utgun görmüştür.Yıllara göre amortisman payını hesaplayınız.

Yıl                                Maliyet                                              Amortisman Oranı                               Yıllık Amortisman Payı

2002                300.000.000 TL.         X         %20                                        60.000.000TL.

2003                300.000.000 TL.         X         %20                                        60.000.000TL.

2004                300.000.000 TL.         X         %20                                        60.000.000TL.

2005                300.000.000 TL.         X         %20                                        60.000.000TL.

2006                300.000.000 TL.         X         %20                                        60.000.000TL.

2-Azalan Kalanlar Üzerinden Amortisman: Bu yöntemde duran varlığın her yıl birikmiş amortismanları düşüldükten sonra kalana değer %40 ‘nı geçmemek üzere Normal Amortisman Oranının iki katı uygulanmak süretiyle hesaplanır. Süresi Normal Amortisman Süresiyle aynıdır. En son yıl varlığın geri kalan kısmı orana bakılmaksızın amorti edilir.

ÖR: Yukarıdaki  Örneği A.K.Ü. Yöntemiyle amortisman payının hesaplanışı.

Yıl             Maliyet-Birikmiş Amortismanlar                                     Amortisman Oranı                Yıllık Amortisman Payı

2002    300.000.000. TL.                                           X         %40                120.000.000TL.

2003    3000.000.000-120.000.000=180.000.000     X         %40                  72.000.000TL.

2004    180.000.000  -  72.000.000=108.000.000     X         %40                  43.200.000TL.

2005    108.000.000  -  43.200.000=  64.800.000     X         %40                  25.920.000TL.

2006      64.800.000  -  25.920.000=  38.880.000     X           ---                   38.800.000TL.

Amortisman Paylarının Muhasebe Hesaplarına kaydedilmesi;                          

ÖR: İşletme dönem başında 600.000.000 TL. + %17 KDV. Tutarına peşin bir imalat makinesi satın almıştır. Bu makineyi aktife geçiriniz ve Normal Amortisman Yöntemine göre %20 oranında amortisman payını hesaplayarak muhasebeleştiriniz.

( İşlemler 7/A ve 7/B Seçeneğine Göre Yapılacaktır)

N.A.Y.Y.P=600.000.000 TL. X %20 =120.000.000 TL. Yıllık Pay Tutarı, Makinenin tamamı 5 yılda amorti edilmiş olur.


Ana Sayfa  <<=Geri Sayfa Başı^

Webmaster :muhammetb@hotmail.com